これはデモ演習が最も多い章です。ソリューションを開く前に、加算、乗算、除算、積への変換など、どの数式を使用するかを決定します。

加算式

131

次の値を計算します。 a) $\cos 15^\circ$; b) $\operatorname{sen} 105^\circ$; c) $\operatorname{tg} 75^\circ$; d) $\sec 285^\circ$。

解像度を参照してください

a) $\cos 15^\circ = \cos(45^\circ - 30^\circ) = \cos 45^\circ \cos 30^\circ + \operatorname{sen} 45^\circ \operatorname{sen} 30^\circ = \dfrac{\sqrt{2}}{2} \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{2} + \dfrac{\sqrt{2}}{2} \cdot \dfrac{1}{2} = \dfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}$

b) $\operatorname{sen} 105^\circ = \operatorname{sen}(60^\circ + 45^\circ) = \operatorname{sen} 60^\circ \cos 45^\circ + \operatorname{sen} 45^\circ \cos 60^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{2} \cdot \dfrac{\sqrt{2}}{2} + \dfrac{\sqrt{2}}{2} \cdot \dfrac{1}{2} = \dfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}$

c) $\operatorname{tg} 75^\circ = \operatorname{tg}(45^\circ + 30^\circ) = \dfrac{\operatorname{tg} 45^\circ + \operatorname{tg} 30^\circ}{1 - \operatorname{tg} 45^\circ \operatorname{tg} 30^\circ} = \dfrac{1 + \frac{\sqrt{3}}{3}}{1 - \frac{\sqrt{3}}{3}} = \dfrac{3 + \sqrt{3}}{3 - \sqrt{3}}$ $\left(= 2 + \sqrt{3}\right)$

d) $\sec 285^\circ = \sec 75^\circ = \dfrac{1}{\cos 75^\circ} = \dfrac{1}{\cos(45^\circ + 30^\circ)} = \dfrac{4}{\sqrt{6} - \sqrt{2}}$ $\left(= \sqrt{6} + \sqrt{2}\right)$

132

$\operatorname{cotg} 165^\circ$、$\sec 255^\circ$、$\operatorname{cossec} 15^\circ$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{cotg} 165^\circ = -(2 + \sqrt{3})$, $\sec 255^\circ = -(\sqrt{6} + \sqrt{2})$, $\operatorname{cossec} 15^\circ = \sqrt{6} + \sqrt{2}$

133

(FEI-76) $\operatorname{tg} A = 2$と$\operatorname{tg} B = 1$から$\operatorname{tg}(A - B)$を求めます。

解答を見る

$\dfrac{1}{3}$

134

(MAPOEI-75) 式 $\operatorname{sen} 105^\circ - \cos 75^\circ$ の値を計算します。

解答を見る

$\dfrac{\sqrt{2}}{2}$

135

$\operatorname{sen} x = \dfrac{3}{5}$ と $\cos y = \dfrac{5}{13}$ が与えられた場合、$0 < x < \dfrac{\pi}{2}$ と $\dfrac{3\pi}{2} < y < 2\pi$ を知って $\cos(x + y)$ を計算します。

解像度を参照してください

1º) $\cos x = +\sqrt{1 - \operatorname{sen}^2 x} = +\sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \frac{4}{5}$.

2º) $\operatorname{sen} y = -\sqrt{1 - \cos^2 y} = -\sqrt{1 - \frac{25}{169}} = -\frac{12}{13}$.

3º) $\cos(x + y) = \cos x \cos y - \operatorname{sen} x \operatorname{sen} y = \dfrac{4}{5} \cdot \dfrac{5}{13} - \dfrac{3}{5} \cdot \left(-\dfrac{12}{13}\right) = \dfrac{56}{65}$.

136

$\operatorname{tg} a = \dfrac{2}{3}$と$\operatorname{sen} b = \dfrac{4}{5}$がわかっているので、$\dfrac{\pi}{2} < b < \pi$を使用して$\operatorname{tg}(a + b)$を計算します。

解像度を参照してください

1º) $\cos b = -\sqrt{1 - \frac{16}{25}} = -\frac{3}{5}$. 2º) $\operatorname{tg} b = \dfrac{\frac{4}{5}}{-\frac{3}{5}} = -\dfrac{4}{3}$. 3º)

$$\operatorname{tg}(a + b) = \frac{\operatorname{tg} a + \operatorname{tg} b}{1 - \operatorname{tg} a \operatorname{tg} b} = \frac{\frac{2}{3} - \frac{4}{3}}{1 - \frac{2}{3}\left(-\frac{4}{3}\right)} = \frac{-\frac{2}{3}}{\frac{17}{9}} = -\frac{6}{17}.$$
137

$\operatorname{sen} x = \dfrac{15}{17}$、$\operatorname{sen} y = -\dfrac{3}{5}$、$0 < x < \dfrac{\pi}{2}$、$\pi < y < \dfrac{3\pi}{2}$ がわかっているので、$\operatorname{sen}(x + y)$、$\cos(x + y)$、$\operatorname{tg}(x + y)$ を計算します。

解答を見る

$\operatorname{sen}(x + y) = -\dfrac{84}{85}$, $\cos(x + y) = \dfrac{13}{85}$, $\operatorname{tg}(x + y) = -\dfrac{84}{13}$

138

アイデンティティを証明する:

a) $\operatorname{sen}(a + b) \cdot \operatorname{sen}(a - b) = \cos^2 b - \cos^2 a$;

b) (EPUSP-62) $\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ \operatorname{sen} x & \operatorname{sen} y & \operatorname{sen} z \\ \cos x & \cos y & \cos z \end{vmatrix} = \operatorname{sen}(x - y) + \operatorname{sen}(y - z) + \operatorname{sen}(z - x)$;

c) $\cos^2(a + b) + \cos^2 b - 2\cos(a + b)\cos a \cos b = \operatorname{sen}^2 a$.

解像度を参照してください

a) $1^\circ$ メンバー $= (\operatorname{sen} a \cos b + \operatorname{sen} b \cos a)(\operatorname{sen} a \cos b - \operatorname{sen} b \cos a) = \operatorname{sen}^2 a \cos^2 b - \operatorname{sen}^2 b \cos^2 a$

$= (1 - \cos^2 a)\cos^2 b - (1 - \cos^2 b)\cos^2 a = \cos^2 b - \cos^2 a = 2^\circ$メンバー。

b) 最初の行から行列式を展開します。

$$1^\circ \text{ membro} = \begin{vmatrix} \operatorname{sen} y & \operatorname{sen} z \\ \cos y & \cos z \end{vmatrix} - \begin{vmatrix} \operatorname{sen} x & \operatorname{sen} z \\ \cos x & \cos z \end{vmatrix} + \begin{vmatrix} \operatorname{sen} x & \operatorname{sen} y \\ \cos x & \cos y \end{vmatrix}$$$$= \operatorname{sen}(y - z) - \operatorname{sen}(x - z) + \operatorname{sen}(x - y) = \operatorname{sen}(x - y) + \operatorname{sen}(y - z) + \operatorname{sen}(z - x) = 2^\circ \text{ membro}.$$

c) $1^\circ$ メンバー $= (\cos a \cos b - \operatorname{sen} a \operatorname{sen} b)^2 + \cos^2 b - 2(\cos a \cos b - \operatorname{sen} a \operatorname{sen} b)\cos a \cos b$

$= \cos^2 a \cos^2 b - 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \cos a \cos b + \operatorname{sen}^2 a \operatorname{sen}^2 b + \cos^2 b - 2\cos^2 a \cos^2 b + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \cos a \cos b$

$= \operatorname{sen}^2 a \operatorname{sen}^2 b - \cos^2 a \cos^2 b + \cos^2 b = \operatorname{sen}^2 a(1 - \cos^2 b) - (1 - \operatorname{sen}^2 a)\cos^2 b + \cos^2 b$

$= \operatorname{sen}^2 a - \operatorname{sen}^2 a \cos^2 b - \cos^2 b + \operatorname{sen}^2 a \cos^2 b + \cos^2 b = \operatorname{sen}^2 a = 2^\circ$メンバー。

139

(MAPOUFEI-75) アイデンティティ $\operatorname{tg}(45^\circ + x) \cdot \operatorname{cotg}(45^\circ - x) = \dfrac{1 + \operatorname{sen} 2x}{1 - \operatorname{sen} 2x}$ を証明します。

デモを見る

$t = \operatorname{tg} x$の場合:$\operatorname{tg}(45^\circ + x) = \dfrac{1 + t}{1 - t}$と$\operatorname{cotg}(45^\circ - x) = \dfrac{1}{\operatorname{tg}(45^\circ - x)} = \dfrac{1 + t}{1 - t}$。製品は

$$\left(\frac{1 + t}{1 - t}\right)^2 = \left(\frac{\cos x + \operatorname{sen} x}{\cos x - \operatorname{sen} x}\right)^2 = \frac{1 + 2\operatorname{sen} x \cos x}{1 - 2\operatorname{sen} x \cos x} = \frac{1 + \operatorname{sen} 2x}{1 - \operatorname{sen} 2x},$$

$\operatorname{sen} 2x = 2\operatorname{sen} x \cos x$、次のトピックの二重円弧式を使用します。

140

$a$と$b$が鋭角で正の角度である場合、$\operatorname{sen}(a + b) < \operatorname{sen} a + \operatorname{sen} b$であることを証明します。

解像度を参照してください

$X = \operatorname{sen}(a + b) - \operatorname{sen} a - \operatorname{sen} b = \operatorname{sen} a \cos b + \operatorname{sen} b \cos a - \operatorname{sen} a - \operatorname{sen} b = \operatorname{sen} a(\cos b - 1) + \operatorname{sen} b(\cos a - 1)$とします。

$0 < a < \frac{\pi}{2}$ として、$\operatorname{sen} a > 0$ と $\cos a < 1$ があります。同様に$\operatorname{sen} b > 0$と$\cos b < 1$。それから

$$X = \underbrace{\operatorname{sen} a}_{> 0} \cdot \underbrace{(\cos b - 1)}_{< 0} + \underbrace{\operatorname{sen} b}_{> 0} \cdot \underbrace{(\cos a - 1)}_{< 0} < 0 \;\Longrightarrow\; \operatorname{sen}(a + b) < \operatorname{sen} a + \operatorname{sen} b.$$
141

(EPUSP-63) $\dfrac{\pi}{4} < a < \dfrac{\pi}{2}$ と $\dfrac{\pi}{4} < b < \dfrac{\pi}{2}$ であれば $\operatorname{sen}(a + b) < \operatorname{sen} a + \dfrac{4}{5}\operatorname{sen} b$ であることを証明します。

デモを見る

$\operatorname{sen}(a + b) = \operatorname{sen} a \cos b + \operatorname{sen} b \cos a$。指定された間隔では、コサインは減少して正であるため、$0 < \cos a < \cos\frac{\pi}{4} = \frac{\sqrt{2}}{2} \approx 0{,}707 < \frac{4}{5}$ となり、$\cos b$ についても同様です。 $\operatorname{sen} a > 0$ と $\operatorname{sen} b > 0$ のように:

$$\operatorname{sen} a \cos b < \operatorname{sen} a \qquad\text{e}\qquad \operatorname{sen} b \cos a < \frac{4}{5}\operatorname{sen} b.$$

$\operatorname{sen}(a + b) < \operatorname{sen} a + \frac{4}{5}\operatorname{sen} b$ を追加します。

142

非直角三角形の内角 $A$、$B$、$C$ が関係 $\operatorname{tg} A + \operatorname{tg} B + \operatorname{tg} C = \operatorname{tg} A \cdot \operatorname{tg} B \cdot \operatorname{tg} C$ を証明することを証明します。

解像度を参照してください
$$A + B + C = 180^\circ \;\Rightarrow\; A + B = 180^\circ - C \;\Rightarrow\; \operatorname{tg}(A + B) = \operatorname{tg}(180^\circ - C) \;\Rightarrow\; \frac{\operatorname{tg} A + \operatorname{tg} B}{1 - \operatorname{tg} A \operatorname{tg} B} = -\operatorname{tg} C$$$$\Rightarrow\; \operatorname{tg} A + \operatorname{tg} B = \operatorname{tg} C(\operatorname{tg} A \operatorname{tg} B - 1) \;\Rightarrow\; \operatorname{tg} A + \operatorname{tg} B + \operatorname{tg} C = \operatorname{tg} A \operatorname{tg} B \operatorname{tg} C.$$

($A + B = 90^\circ$ の場合、三角形は $C$ で直角になるため、$1 - \operatorname{tg} A \operatorname{tg} B \ne 0$ になります。)

143

$4 \cdot \operatorname{sen}(x + 60^\circ) \cdot \cos(x + 30^\circ) = 3\cos^2 x - \operatorname{sen}^2 x$ のアイデンティティを証明します。

デモを見る
$$\operatorname{sen}(x + 60^\circ) = \frac{1}{2}\operatorname{sen} x + \frac{\sqrt{3}}{2}\cos x \qquad \cos(x + 30^\circ) = \frac{\sqrt{3}}{2}\cos x - \frac{1}{2}\operatorname{sen} x$$

製品の形式は $(u + v)(u - v)$ と $u = \frac{\sqrt{3}}{2}\cos x$ および $v = \frac{1}{2}\operatorname{sen} x$ です。

$$4\left(\frac{3}{4}\cos^2 x - \frac{1}{4}\operatorname{sen}^2 x\right) = 3\cos^2 x - \operatorname{sen}^2 x.$$
144

実関数の変化を調べます: a) $f(x) = \operatorname{sen} 2x \cdot \cos x + \operatorname{sen} x \cdot \cos 2x$; b) $g(x) = \dfrac{\sqrt{2}}{2}\cos x + \dfrac{\sqrt{2}}{2}\operatorname{sen} x$; c) $h(x) = \dfrac{1 + \operatorname{tg} x}{1 - \operatorname{tg} x}$。

解像度を参照してください

a) $f(x) = \operatorname{sen}(2x + x) = \operatorname{sen} 3x$、次に $D(f) = \mathbb{R}$、$p = \dfrac{2\pi}{3}$、$\operatorname{Im}(f) = [-1, 1]$。

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

b) $g(x) = \cos x \cos\frac{\pi}{4} + \operatorname{sen} x \operatorname{sen}\frac{\pi}{4} = \cos\left(x - \frac{\pi}{4}\right)$、次に $D(g) = \mathbb{R}$、$p = 2\pi$、$\operatorname{Im}(g) = [-1, 1]$。

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

c) $h(x) = \dfrac{\operatorname{tg}\frac{\pi}{4} + \operatorname{tg} x}{1 - \operatorname{tg}\frac{\pi}{4}\operatorname{tg} x} = \operatorname{tg}\left(x + \frac{\pi}{4}\right)$、次に $D(h) = \left\{x \in \mathbb{R} \;\middle|\; x \ne \frac{\pi}{4} + k\pi\right\}$、$p = \pi$、$\operatorname{Im}(h) = \mathbb{R}$。 $x = -\frac{\pi}{4}$、$h = \operatorname{tg} 0 = 0$の場合。

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

注: 厳密に言えば、$\operatorname{tg} x$ が存在しない場合 ($x = \frac{\pi}{2} + k\pi$)、$h$ も定義されません。これらの点では、簡略化された式では $\operatorname{tg}\left(\frac{3\pi}{4} + k\pi\right) = -1$ が得られます。

145

実関数の変化を調べます: a) $f(x) = \cos^2 2x - \operatorname{sen}^2 2x$; b) $g(x) = \sqrt{3} \cdot \cos x - \operatorname{sen} x$; c) $h(x) = \dfrac{\operatorname{sen} x + \cos x}{\cos x - \operatorname{sen} x}$。

解答を見る

a) $D(f) = \mathbb{R}$, $p(f) = \dfrac{\pi}{2}$, $\operatorname{Im}(f) = [-1, 1]$ · b) $D(g) = \mathbb{R}$, $p(g) = 2\pi$, $\operatorname{Im}(g) = [-2, 2]$ · c) $D(h) = \left\{x \in \mathbb{R} \mid x \ne \dfrac{\pi}{4} + k\pi\right\}$, $p(h) = \pi$, $\operatorname{Im}(h) = \mathbb{R}$

146

次の関数 $f\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ の周期は何ですか?

$$f(x) = \operatorname{sen} x \cos 2x \cos 3x - \operatorname{sen} x \operatorname{sen} 2x \operatorname{sen} 3x + \cos x \operatorname{sen} 2x \cos 3x + \cos x \operatorname{sen} 3x \cos 2x\ ?$$
解答を見る

$p(f) = \dfrac{\pi}{3}$ (式は $f(x) = \operatorname{sen} 6x$ に縮小されます)

乗算の公式

147

$\operatorname{tg} x = \dfrac{3}{4}$と$\pi < x < \dfrac{3\pi}{2}$なので、$\operatorname{sen} 2x$を計算します。

解像度を参照してください

第 3 象限では、サインとコサインが負になります。

$$\operatorname{sen} x = -\sqrt{\frac{\operatorname{tg}^2 x}{1 + \operatorname{tg}^2 x}} = -\sqrt{\frac{\frac{9}{16}}{1 + \frac{9}{16}}} = -\frac{3}{5} \qquad \cos x = -\sqrt{\frac{1}{1 + \operatorname{tg}^2 x}} = -\sqrt{\frac{1}{1 + \frac{9}{16}}} = -\frac{4}{5}$$$$\operatorname{sen} 2x = 2\operatorname{sen} x \cos x = 2\left(-\frac{3}{5}\right)\left(-\frac{4}{5}\right) = \frac{24}{25}.$$
148

(FEI-77) $\operatorname{tg} x + \operatorname{cotg} x = 3$を知って$\operatorname{sen} 2x$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{sen} 2x = \dfrac{2}{3}$

149

$\operatorname{cotg} x = \dfrac{12}{5}$と$0 < x < \dfrac{\pi}{2}$なので、$\cos 2x$を計算します。

解像度を参照してください
$$\operatorname{cossec} x = \sqrt{1 + \operatorname{cotg}^2 x} = \sqrt{1 + \frac{144}{25}} = \frac{13}{5} \;\Longrightarrow\; \operatorname{sen} x = \frac{5}{13}$$$$\cos 2x = 1 - 2\operatorname{sen}^2 x = 1 - 2 \cdot \frac{25}{169} = \frac{119}{169}.$$
150

(MAUÁ-77) $\operatorname{sen}\alpha = \dfrac{2}{3}$ で、$0 < \alpha < \dfrac{\pi}{2}$ である: a) $\operatorname{sen}\left(\dfrac{\pi}{2} + 2\alpha\right)$ を計算します。 b) $\cos\left(\dfrac{\pi}{4} + \alpha\right)$ を計算します。

解答を見る

a) $\dfrac{1}{9}$ · b) $\dfrac{\sqrt{10} - 2\sqrt{2}}{6}$

151

$\sec x = \dfrac{25}{24}$と$\dfrac{3\pi}{2} < x < 2\pi$なので、$\operatorname{tg} 2x$を計算します。

解像度を参照してください
$$\operatorname{tg} x = -\sqrt{\sec^2 x - 1} = -\sqrt{\frac{625}{576} - 1} = -\frac{7}{24} \qquad \operatorname{tg} 2x = \frac{2\operatorname{tg} x}{1 - \operatorname{tg}^2 x} = \frac{-\frac{14}{24}}{1 - \frac{49}{576}} = -\frac{336}{527}.$$
152

$\cos x = \dfrac{3}{5}$と$\dfrac{3\pi}{2} < x < 2\pi$の場合は$\operatorname{sen} 3x$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{sen} 3x = -\dfrac{44}{125}$

153

$\operatorname{sen} x = \dfrac{12}{13}$と$\dfrac{\pi}{2} < x < \pi$の場合は$\cos 3x$を計算します。

解答を見る

$\cos 3x = \dfrac{2035}{2197}$

154

$\sec x = \dfrac{4}{3}$と$0 < x < \dfrac{\pi}{2}$の場合は$\operatorname{tg} 3x$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{tg} 3x = -\dfrac{5\sqrt{7}}{9}$

155

(MAPOFEI-75) $\operatorname{sen}^2\dfrac{\pi}{12} - \cos^2\dfrac{\pi}{12} + \operatorname{tg}\dfrac{\pi}{3} + \operatorname{tg}\dfrac{14\pi}{3}$を計算します。

解答を見る

$-\dfrac{\sqrt{3}}{2}$

156

次のことを証明してください: a) $\operatorname{sen} 4a = 4\operatorname{sen} a \cos^3 a - 4\operatorname{sen}^3 a \cos a$; b) $\cos 4a = 8\cos^4 a - 8\cos^2 a + 1$; c) $\operatorname{tg} 4a = \dfrac{4\operatorname{tg} a - 4\operatorname{tg}^3 a}{\operatorname{tg}^4 a - 6\operatorname{tg}^2 a + 1}$。

デモを見る

$4a = 2 \cdot (2a)$を行います。

a) $\operatorname{sen} 4a = 2\operatorname{sen} 2a \cos 2a = 2(2\operatorname{sen} a \cos a)(\cos^2 a - \operatorname{sen}^2 a) = 4\operatorname{sen} a \cos^3 a - 4\operatorname{sen}^3 a \cos a$.

b) $\cos 4a = 2\cos^2 2a - 1 = 2(2\cos^2 a - 1)^2 - 1 = 2(4\cos^4 a - 4\cos^2 a + 1) - 1 = 8\cos^4 a - 8\cos^2 a + 1$.

c) $t = \operatorname{tg} a$、$\operatorname{tg} 2a = \dfrac{2t}{1 - t^2}$、および

$$\operatorname{tg} 4a = \frac{2\operatorname{tg} 2a}{1 - \operatorname{tg}^2 2a} = \frac{\frac{4t}{1 - t^2}}{1 - \frac{4t^2}{(1 - t^2)^2}} = \frac{4t(1 - t^2)}{(1 - t^2)^2 - 4t^2} = \frac{4t - 4t^3}{t^4 - 6t^2 + 1}.$$
157

有限帰納法によって次のことを示します。

$$\cos a \cdot \cos 2a \cdot \cos 4a \cdot \ldots \cdot \cos 2^{n-1}a = \frac{\operatorname{sen} 2^n a}{2^n \cdot \operatorname{sen} a} \qquad (\operatorname{sen} a \ne 0).$$
デモを見る

ベース ($n = 1$): 最初のメンバーは $\cos a$、2 番目のメンバーは $\dfrac{\operatorname{sen} 2a}{2\operatorname{sen} a} = \dfrac{2\operatorname{sen} a \cos a}{2\operatorname{sen} a} = \cos a$ です。

ステップ: $n$ に対して等しいと仮定します。両方のメンバーを $\cos 2^n a$ で乗算します。

$$\cos a \cdots \cos 2^{n-1}a \cdot \cos 2^n a = \frac{\operatorname{sen} 2^n a \cos 2^n a}{2^n \operatorname{sen} a} = \frac{\frac{1}{2}\operatorname{sen} 2^{n+1}a}{2^n \operatorname{sen} a} = \frac{\operatorname{sen} 2^{n+1}a}{2^{n+1}\operatorname{sen} a},$$

これは $n + 1$ と等価です ($\operatorname{sen} 2\theta = 2\operatorname{sen}\theta\cos\theta$ と $\theta = 2^n a$ を使用します)。帰納法により、すべての$n \ge 1$に有効です。

158

(POLY-61) $\cos 2x$のグラフを使って関数$y = 2 \cdot \operatorname{sen}^2 x$のグラフをスケッチします。

解像度を参照してください

恒等式 $\cos 2x = 1 - 2\operatorname{sen}^2 x$ から、$y = 2\operatorname{sen}^2 x \Longrightarrow y = 1 - \cos 2x$ が得られます。

$x$ $0$ $\frac{\pi}{4}$ $\frac{\pi}{2}$ $\frac{3\pi}{4}$ $\pi$
$2x$ $0$ $\frac{\pi}{2}$ $\pi$ $\frac{3\pi}{2}$ $2\pi$
$\cos 2x$ $1$ $0$ $-1$ $0$ $1$
$y$ $0$ $1$ $2$ $1$ $0$

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

159

実関数の変化を調べます: a) $f(x) = \cos^4 x - \operatorname{sen}^4 x$; b) $g(x) = 8\operatorname{sen}^2 x \cos^2 x$; c) $h(x) = \cos^4 x + \operatorname{sen}^4 x$。

解答を見る

a) $p(f) = \pi$, $D(f) = \mathbb{R}$, $\operatorname{Im}(f) = [-1, 1]$ · b) $p(g) = \dfrac{\pi}{2}$, $D(g) = \mathbb{R}$, $\operatorname{Im}(g) = [0, 2]$ · c) $p(h) = \dfrac{\pi}{2}$, $D(h) = \mathbb{R}$, $\operatorname{Im}(h) = \left[\dfrac{1}{2}, 1\right]$

160

実関数の周期はいくらですか: a) $f(x) = \operatorname{sen} x \cdot \cos x$; b) $g(x) = \dfrac{1 - \operatorname{tg}^2 2x}{1 + \operatorname{tg}^2 2x}$; c) $h(x) = \cos^6 x + \operatorname{sen}^6 x$?

解答を見る

$p(f) = \pi$, $p(g) = \dfrac{\pi}{2}$, $p(h) = \dfrac{\pi}{2}$

割り算の公式

161

$\dfrac{\pi}{8}$の円関数を計算します。

解像度を参照してください

$\frac{\pi}{8}$ は第 1 象限にあるため、すべての符号は正です。

$$\operatorname{sen}\frac{\pi}{8} = \sqrt{\frac{1 - \cos\frac{\pi}{4}}{2}} = \sqrt{\frac{1 - \frac{\sqrt{2}}{2}}{2}} = \frac{\sqrt{2 - \sqrt{2}}}{2} \qquad \cos\frac{\pi}{8} = \sqrt{\frac{1 + \cos\frac{\pi}{4}}{2}} = \frac{\sqrt{2 + \sqrt{2}}}{2}$$$$\operatorname{tg}\frac{\pi}{8} = \sqrt{\frac{1 - \cos\frac{\pi}{4}}{1 + \cos\frac{\pi}{4}}} = \sqrt{\frac{2 - \sqrt{2}}{2 + \sqrt{2}}} = \sqrt{2} - 1.$$

(他の 3 つは逆数です: $\operatorname{cotg}\frac{\pi}{8} = \sqrt{2} + 1$、$\sec\frac{\pi}{8} = \frac{2}{\sqrt{2 + \sqrt{2}}}$、$\operatorname{cossec}\frac{\pi}{8} = \frac{2}{\sqrt{2 - \sqrt{2}}}$)。

162

$\operatorname{sen} x = \dfrac{24}{25}$と$\dfrac{\pi}{2} < x < \pi$の場合、$\dfrac{x}{2}$の円関数を計算します。

解像度を参照してください

$\cos x = -\sqrt{1 - \frac{576}{625}} = -\frac{7}{25}$。 $\frac{\pi}{4} < \frac{x}{2} < \frac{\pi}{2}$ のように、すべての符号は正です。

$$\operatorname{sen}\frac{x}{2} = \sqrt{\frac{1 - \cos x}{2}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5} \qquad \cos\frac{x}{2} = \sqrt{\frac{1 + \cos x}{2}} = \sqrt{\frac{9}{25}} = \frac{3}{5} \qquad \operatorname{tg}\frac{x}{2} = \sqrt{\frac{1 - \cos x}{1 + \cos x}} = \sqrt{\frac{16}{9}} = \frac{4}{3}.$$
163

$\operatorname{tg} x = \dfrac{5}{12}$の場合は$\operatorname{sen}\dfrac{x}{2}$を計算します。

解像度を参照してください
$$\cos x = \pm\sqrt{\frac{1}{1 + \operatorname{tg}^2 x}} = \pm\sqrt{\frac{1}{1 + \frac{25}{144}}} = \pm\frac{12}{13}$$$$\operatorname{sen}\frac{x}{2} = \pm\sqrt{\frac{1 - \cos x}{2}} = \pm\sqrt{\frac{1 \mp \frac{12}{13}}{2}} = \pm\sqrt{\frac{13 \mp 12}{26}},$$

$\operatorname{sen}\frac{x}{2}$ には 4 個の可能性があります: $\;+\dfrac{1}{\sqrt{26}}$、$\;-\dfrac{1}{\sqrt{26}}$、$\;+\dfrac{5}{\sqrt{26}}$、または $\;-\dfrac{5}{\sqrt{26}}$。

164

(FAUUSP-69) $x$ が第 1 象限の円弧であり、$\cos x = \dfrac{1}{3}$ であることがわかっているので、$\operatorname{sen}\dfrac{x}{2}$ と $\operatorname{tg}\dfrac{x}{2}$ を決定します。

解答を見る

$\operatorname{sen}\dfrac{x}{2} = \dfrac{\sqrt{3}}{3}$, $\operatorname{tg}\dfrac{x}{2} = \dfrac{\sqrt{2}}{2}$

165

$\cos x = \dfrac{24}{25}$と$0 < x < \dfrac{\pi}{2}$がわかったので、$\operatorname{sen}\dfrac{x}{4}$、$\cos\dfrac{x}{4}$、$\operatorname{tg}\dfrac{x}{4}$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{sen}\dfrac{x}{4} = \sqrt{\dfrac{10 - 7\sqrt{2}}{20}}$, $\cos\dfrac{x}{4} = \sqrt{\dfrac{10 + 7\sqrt{2}}{20}}$, $\operatorname{tg}\dfrac{x}{4} = \sqrt{\dfrac{10 - 7\sqrt{2}}{10 + 7\sqrt{2}}}$

166

$\sec x = 4$と$\dfrac{3\pi}{2} < x < 2\pi$なので、$\operatorname{tg}\left(\dfrac{\pi + x}{2}\right)$を計算します。

解答を見る

$\operatorname{tg}\left(\dfrac{\pi + x}{2}\right) = +\sqrt{\dfrac{5}{3}}$

167

$f(x) = \sqrt{\dfrac{1 - \cos 2x}{2}}$ によって与えられる関数 $f\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ の変化を調べます。

解像度を参照してください

$\cos 2x = 1 - 2\operatorname{sen}^2 x$ からは $\dfrac{1 - \cos 2x}{2} = \operatorname{sen}^2 x$ になります。したがって、$f(x) = \sqrt{\operatorname{sen}^2 x} = |\operatorname{sen} x|$。 $D(f) = \mathbb{R}$、$p = \pi$、および $\operatorname{Im}(f) = [0, 1]$ についてはすでに確認しました。

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

168

$f(x) = (1 - \cos 2x)^{\frac{1}{2}} \cdot (1 + \cos 2x)^{-\frac{1}{2}}$ によって与えられる関数 $f\colon \mathbb{R} - \left\{x \;\middle|\; x = \dfrac{\pi}{2} + k\pi\right\} \to \mathbb{R}$ の変化を調べます。

解答を見る

$f(x) = |\operatorname{tg} x|$, $\operatorname{Im}(f) = \mathbb{R}_+$, $D(f) = \left\{x \in \mathbb{R} \mid x \ne \dfrac{\pi}{2} + k\pi\right\}$, $p(f) = \pi$

169

$f(x) = (1 + \cos 4x)^{\frac{1}{2}}$で与えられる関数$f\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R}$の周期は何ですか?

解答を見る

$D(f) = \mathbb{R}$、$\operatorname{Im}(f) = [0, \sqrt{2}]$、$p(f) = \dfrac{\pi}{2}$を$f(x) = \sqrt{2\cos^2 2x} = \sqrt{2}\,|\cos 2x|$とします。 (印刷版テンプレートには $\dfrac{\pi}{4}$ と表示されていますが、$f\left(x + \frac{\pi}{4}\right) = \sqrt{2}\,|\operatorname{sen} 2x|$ とは一致しません。)

170

a) すべての実数 $\alpha \ne \dfrac{k\pi}{2}$ ($k \in \mathbb{Z}$) について、$\dfrac{1}{\operatorname{sen}\alpha} = \operatorname{cotg}\dfrac{\alpha}{2} - \operatorname{cotg}\alpha$ であることを証明します。

b) 前の結果を使用して、次のことを示します。

$$\frac{1}{\operatorname{sen} a} + \frac{1}{\operatorname{sen} 2a} + \frac{1}{\operatorname{sen} 4a} + \cdots + \frac{1}{\operatorname{sen} 2^n a} = \operatorname{cotg}\frac{a}{2} - \operatorname{cotg} 2^n a.$$
デモを見る

a) $\operatorname{sen}\alpha = 2\operatorname{sen}\frac{\alpha}{2}\cos\frac{\alpha}{2}$ および $\cos\alpha = 2\cos^2\frac{\alpha}{2} - 1$ の場合:

$$\operatorname{cotg}\frac{\alpha}{2} - \operatorname{cotg}\alpha = \frac{\cos\frac{\alpha}{2}}{\operatorname{sen}\frac{\alpha}{2}} - \frac{2\cos^2\frac{\alpha}{2} - 1}{2\operatorname{sen}\frac{\alpha}{2}\cos\frac{\alpha}{2}} = \frac{2\cos^2\frac{\alpha}{2} - 2\cos^2\frac{\alpha}{2} + 1}{2\operatorname{sen}\frac{\alpha}{2}\cos\frac{\alpha}{2}} = \frac{1}{\operatorname{sen}\alpha}.$$

b) (a) を $\alpha = a, 2a, 4a, \ldots, 2^n a$ に適用すると、各分割額は次のようになります。

$$\left(\operatorname{cotg}\frac{a}{2} - \operatorname{cotg} a\right) + \left(\operatorname{cotg} a - \operatorname{cotg} 2a\right) + \cdots + \left(\operatorname{cotg} 2^{n-1}a - \operatorname{cotg} 2^n a\right).$$

中間項は相殺され (「テレスコピック和」)、$\operatorname{cotg}\frac{a}{2} - \operatorname{cotg} 2^n a$ が残ります。

製品への変換

171

製品に変換します: a) $y = \operatorname{sen} 5x + \operatorname{sen} 3x$; b) $y = \cos 3x + \cos x$; c) $y = \operatorname{sen} 7a + \operatorname{sen} 5a - \operatorname{sen} 3a - \operatorname{sen} a$; d) $y = \cos 9a + \cos 5a - \cos 3a - \cos a$; e) $y = \operatorname{sen} a + \operatorname{sen} b + \operatorname{sen} c - \operatorname{sen}(a + b + c)$。

解像度を参照してください

a) $y = 2\operatorname{sen}\dfrac{5x + 3x}{2}\cos\dfrac{5x - 3x}{2} = 2\operatorname{sen} 4x \cos x$

b) $y = 2\cos\dfrac{3x + x}{2}\cos\dfrac{3x - x}{2} = 2\cos 2x \cos x$

c) $y = (\operatorname{sen} 7a + \operatorname{sen} 5a) - (\operatorname{sen} 3a + \operatorname{sen} a) = 2\operatorname{sen} 6a \cos a - 2\operatorname{sen} 2a \cos a = 2\cos a(\operatorname{sen} 6a - \operatorname{sen} 2a)$

$= 2\cos a(2\operatorname{sen} 2a \cos 4a) = 4\cos a \operatorname{sen} 2a \cos 4a$

d) $y = (\cos 9a + \cos 5a) - (\cos 3a + \cos a) = 2\cos 7a \cos 2a - 2\cos 2a \cos a = 2\cos 2a(\cos 7a - \cos a)$

$= -4\cos 2a \operatorname{sen} 4a \operatorname{sen} 3a$

e) $y = (\operatorname{sen} a + \operatorname{sen} b) - [\operatorname{sen}(a + b + c) - \operatorname{sen} c] = 2\operatorname{sen}\dfrac{a + b}{2}\cos\dfrac{a - b}{2} - 2\operatorname{sen}\dfrac{a + b}{2}\cos\dfrac{a + b + 2c}{2}$

$= -2\operatorname{sen}\dfrac{a + b}{2}\left[\cos\dfrac{a + b + 2c}{2} - \cos\dfrac{a - b}{2}\right] = -2\operatorname{sen}\dfrac{a + b}{2}\left(-2\operatorname{sen}\dfrac{a + c}{2}\operatorname{sen}\dfrac{b + c}{2}\right)$

$= 4\operatorname{sen}\dfrac{a + b}{2}\operatorname{sen}\dfrac{a + c}{2}\operatorname{sen}\dfrac{b + c}{2}$

172

製品に変換します: a) $y = 1 + \operatorname{sen} 2x$; b) $y = 1 + \cos x$; c) $y = 1 + \cos a + \cos 2a$; d) $y = \operatorname{sen} a + 2\operatorname{sen} 3a + \operatorname{sen} 5a$。

解像度を参照してください

a) $y = \operatorname{sen}\dfrac{\pi}{2} + \operatorname{sen} 2x = 2\operatorname{sen}\left(\dfrac{\pi}{4} + x\right)\cos\left(\dfrac{\pi}{4} - x\right) = 2\operatorname{sen}^2\left(\dfrac{\pi}{4} + x\right)$ ($\cos\left(\frac{\pi}{4} - x\right) = \operatorname{sen}\left(\frac{\pi}{4} + x\right)$ のため)

b) $y = \cos 0 + \cos x = 2\cos\dfrac{x}{2}\cos\left(-\dfrac{x}{2}\right) = 2\cos^2\dfrac{x}{2}$

c) $y = (\cos 2a + \cos 0) + \cos a = 2\cos^2 a + \cos a = 2\cos a\left(\cos a + \dfrac{1}{2}\right) = 2\cos a\left[\cos a + \cos\dfrac{\pi}{3}\right]$

$= 4\cos a \cos\left(\dfrac{a}{2} + \dfrac{\pi}{6}\right)\cos\left(\dfrac{a}{2} - \dfrac{\pi}{6}\right)$

d) $y = (\operatorname{sen} 5a + \operatorname{sen} a) + 2\operatorname{sen} 3a = 2\operatorname{sen} 3a \cos 2a + 2\operatorname{sen} 3a = 2\operatorname{sen} 3a[\cos 2a + \cos 0]$

$= 2\operatorname{sen} 3a[2\cos a \cos a] = 4\operatorname{sen} 3a \cos^2 a$

173

製品に変換します: a) $y = \operatorname{sen} x + \cos x$; b) $y = \cos 2x - \operatorname{sen} 2x$; c) $y = \cos^2 3x - \cos^2 x$; d) $y = \operatorname{sen}^2 5x - \operatorname{sen}^2 x$; e) $y = \dfrac{\operatorname{sen} a + \operatorname{sen} b}{\cos a + \cos b}$。

解像度を参照してください

a) $y = \operatorname{sen} x + \operatorname{sen}\left(\dfrac{\pi}{2} - x\right) = 2\operatorname{sen}\dfrac{\pi}{4}\cos\left(x - \dfrac{\pi}{4}\right) = \sqrt{2}\cos\left(x - \dfrac{\pi}{4}\right)$

b) $y = \cos 2x - \cos\left(\dfrac{\pi}{2} - 2x\right) = -2\operatorname{sen}\dfrac{\pi}{4}\operatorname{sen}\left(2x - \dfrac{\pi}{4}\right) = -\sqrt{2}\operatorname{sen}\left(2x - \dfrac{\pi}{4}\right)$

c) $y = (\cos 3x + \cos x)(\cos 3x - \cos x) = (2\cos 2x \cos x)(-2\operatorname{sen} 2x \operatorname{sen} x)$

$= -(2\operatorname{sen} 2x \cos 2x)(2\operatorname{sen} x \cos x) = -\operatorname{sen} 4x \operatorname{sen} 2x$

d) $y = (\operatorname{sen} 5x + \operatorname{sen} x)(\operatorname{sen} 5x - \operatorname{sen} x) = (2\operatorname{sen} 3x \cos 2x)(2\operatorname{sen} 2x \cos 3x)$

$= (2\operatorname{sen} 3x \cos 3x)(2\operatorname{sen} 2x \cos 2x) = \operatorname{sen} 6x \operatorname{sen} 4x$

e) $y = \dfrac{2\operatorname{sen}\frac{a + b}{2}\cos\frac{a - b}{2}}{2\cos\frac{a + b}{2}\cos\frac{a - b}{2}} = \operatorname{tg}\dfrac{a + b}{2}$

174

製品に変換します:

a) $y = \operatorname{sen}(a + b + c) - \operatorname{sen}(a - b + c)$; b) $y = \cos(a + 2b) + \cos a$; c) $y = \operatorname{sen} a + \operatorname{sen}(a + r) + \operatorname{sen}(a + 2r) + \operatorname{sen}(a + 3r)$; d) $y = \cos(a + 3b) + \cos(a + 2b) + \cos(a + b) + \cos a$; e) $y = \cos^2 p - \cos^2 q$; f) $y = \operatorname{sen}^2 p - \operatorname{sen}^2 q$; g) $y = \cos^2 p - \operatorname{sen}^2 q$; h) $y = \dfrac{\operatorname{sen} 2a + \operatorname{sen} 2b}{\cos 2a - \cos 2b}$; i) $y = \dfrac{1 + \operatorname{sen} a}{1 - \operatorname{sen} a}$.

解答を見る

a) $2\operatorname{sen} b\cos(a + c)$ · b) $2\cos(a + b)\cos b$ · c) $4\cos r\cos\dfrac{r}{2}\operatorname{sen}\dfrac{2a + 3r}{2}$ · d) $4\cos b\cos\dfrac{b}{2}\cos\dfrac{2a + 3b}{2}$ · e) $\operatorname{sen}(p + q)\operatorname{sen}(q - p)$ · f) $\operatorname{sen}(p + q)\operatorname{sen}(p - q)$ · g) $\cos(p + q)\cos(p - q)$ · h) $\operatorname{cotg}(b - a)$ · i) $\operatorname{tg}\left(\dfrac{\pi}{4} + \dfrac{a}{2}\right)\operatorname{cotg}\left(\dfrac{\pi}{4} - \dfrac{a}{2}\right)$

175

(MAPOFEI-76) 積$\cos 2x \cdot \cos 4x$を等価和に変換します。

解答を見る

$\dfrac{1}{2}(\cos 6x + \cos 2x)$

176

(FEFAAP-77) $(\operatorname{sen} A + \cos A)^4 = 4\cos^4\left(A - \dfrac{\pi}{4}\right)$ を証明してください。

デモを見る

演習 173a により、$\operatorname{sen} A + \cos A = \sqrt{2}\cos\left(A - \frac{\pi}{4}\right)$。 4 乗: $(\sqrt{2})^4\cos^4\left(A - \frac{\pi}{4}\right) = 4\cos^4\left(A - \frac{\pi}{4}\right)$。

177

式$y = \operatorname{sen}\dfrac{13\pi}{12} \cdot \cos\dfrac{11\pi}{12}$の数値を計算します。

解像度を参照してください

$\dfrac{p + q}{2} = \dfrac{13\pi}{12}$と$\dfrac{p - q}{2} = \dfrac{11\pi}{12}$を行うと、$p = \dfrac{24\pi}{12} = 2\pi$と$q = \dfrac{2\pi}{12} = \dfrac{\pi}{6}$が得られます。したがって

$$y = \frac{1}{2}\left(2\operatorname{sen}\frac{13\pi}{12}\cos\frac{11\pi}{12}\right) = \frac{1}{2}\left(\operatorname{sen} 2\pi + \operatorname{sen}\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{2}\left(0 + \frac{1}{2}\right) = \frac{1}{4}.$$
178

式の数値を計算します。 a) $y = \cos\dfrac{7\pi}{8} \cdot \cos\dfrac{\pi}{8}$; b) $y = \operatorname{sen}\dfrac{13\pi}{12} \cdot \operatorname{sen}\dfrac{7\pi}{12}$; c) $y = \operatorname{sen}\dfrac{5\pi}{24} \cdot \cos\dfrac{\pi}{24}$。

解答を見る

a) $-\dfrac{1}{4}(2 + \sqrt{2})$ · b) $-\dfrac{1}{4}$ · c) $\dfrac{\sqrt{2} + 1}{4}$

179

$\cos 40^\circ \cdot \cos 80^\circ \cdot \cos 160^\circ = -\dfrac{1}{8}$ であることを証明してください。

解像度を参照してください
$$\cos 40^\circ \cos 80^\circ \cos 160^\circ = \frac{2\cos 80^\circ \cos 40^\circ}{2}\cos 160^\circ = \frac{(\cos 120^\circ + \cos 40^\circ)\cos 160^\circ}{2}$$$$= \frac{\left(-\frac{1}{2}\right)\cos 160^\circ + \frac{1}{2} \cdot 2\cos 40^\circ \cos 160^\circ}{2} = \frac{-\cos 160^\circ + \cos 200^\circ + \cos 120^\circ}{4} = \frac{\cos 120^\circ}{4} = -\frac{1}{8},$$

$\cos 200^\circ = \cos 160^\circ$ (補助アーク: $200^\circ = 360^\circ - 160^\circ$) であるため。

180

$\operatorname{tg} 81^\circ - \operatorname{tg} 63^\circ - \operatorname{tg} 27^\circ + \operatorname{tg} 9^\circ = 4$ であることを証明してください。

デモを見る

$(\operatorname{tg} 81^\circ + \operatorname{tg} 9^\circ) - (\operatorname{tg} 63^\circ + \operatorname{tg} 27^\circ)$ をグループ化し、$\operatorname{tg} p + \operatorname{tg} q = \dfrac{\operatorname{sen}(p + q)}{\cos p \cos q}$ と $p + q = 90^\circ$ を使用します。

$$\operatorname{tg} 81^\circ + \operatorname{tg} 9^\circ = \frac{1}{\cos 81^\circ \cos 9^\circ} = \frac{2}{\cos 90^\circ + \cos 72^\circ} = \frac{2}{\cos 72^\circ} \qquad \operatorname{tg} 63^\circ + \operatorname{tg} 27^\circ = \frac{2}{\cos 36^\circ}.$$

式の価値は $\dfrac{2}{\cos 72^\circ} - \dfrac{2}{\cos 36^\circ} = \dfrac{2(\cos 36^\circ - \cos 72^\circ)}{\cos 36^\circ \cos 72^\circ}$ です。今:

  • $\cos 36^\circ \cos 72^\circ = \dfrac{1}{4}$: $\operatorname{sen} 36^\circ$、$\operatorname{sen} 36^\circ \cos 36^\circ \cos 72^\circ = \frac{1}{2}\operatorname{sen} 72^\circ \cos 72^\circ = \frac{1}{4}\operatorname{sen} 144^\circ = \frac{1}{4}\operatorname{sen} 36^\circ$を乗算します。
  • $\cos 36^\circ - \cos 72^\circ = 2\operatorname{sen} 54^\circ \operatorname{sen} 18^\circ = 2\cos 36^\circ \cos 72^\circ = \dfrac{1}{2}$.

したがって、式の価値は $\dfrac{2 \cdot \frac{1}{2}}{\frac{1}{4}} = 4$ です。

181

$A$、$B$、および $C$ が三角形の内角である場合、次の関係が成り立つことを示します。

a) $\operatorname{sen} A + \operatorname{sen} B + \operatorname{sen} C = 4\cos\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{B}{2}\cos\dfrac{C}{2}$; b) $\cos A + \cos B + \cos C = 1 + 4\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\operatorname{sen}\dfrac{B}{2}\operatorname{sen}\dfrac{C}{2}$; c) $\operatorname{sen} 2A + \operatorname{sen} 2B + \operatorname{sen} 2C = 4\operatorname{sen} A \operatorname{sen} B \operatorname{sen} C$; d) $\cos^2 A + \cos^2 B + \cos^2 C = 1 - 2\cos A \cos B \cos C$.

解像度を参照してください

準備。 I) $A + B + C = \pi \Rightarrow B + C = \pi - A$、次に $\operatorname{sen}(B + C) = \operatorname{sen} A$、$\cos(B + C) = -\cos A$。 II) $\dfrac{B + C}{2} = \dfrac{\pi}{2} - \dfrac{A}{2}$、次に $\operatorname{sen}\dfrac{B + C}{2} = \cos\dfrac{A}{2}$、$\cos\dfrac{B + C}{2} = \operatorname{sen}\dfrac{A}{2}$。

a) $\operatorname{sen} A + \operatorname{sen} B + \operatorname{sen} C = \operatorname{sen} A + 2\operatorname{sen}\dfrac{B + C}{2}\cos\dfrac{B - C}{2} = 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{A}{2} + 2\cos\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{B - C}{2}$

$= 2\cos\dfrac{A}{2}\left[\cos\dfrac{B + C}{2} + \cos\dfrac{B - C}{2}\right] = 2\cos\dfrac{A}{2}\left[2\cos\dfrac{B}{2}\cos\dfrac{C}{2}\right] = 4\cos\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{B}{2}\cos\dfrac{C}{2}$.

b) $\cos A + \cos B + \cos C = \cos A + 2\cos\dfrac{B + C}{2}\cos\dfrac{B - C}{2} = \left(1 - 2\operatorname{sen}^2\dfrac{A}{2}\right) + 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{B - C}{2}$

$= 1 - 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\left[\cos\dfrac{B + C}{2} - \cos\dfrac{B - C}{2}\right] = 1 - 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\left[-2\operatorname{sen}\dfrac{B}{2}\operatorname{sen}\dfrac{C}{2}\right] = 1 + 4\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\operatorname{sen}\dfrac{B}{2}\operatorname{sen}\dfrac{C}{2}$.

c) $\operatorname{sen} 2A + \operatorname{sen} 2B + \operatorname{sen} 2C = \operatorname{sen} 2A + 2\operatorname{sen}(B + C)\cos(B - C) = 2\operatorname{sen} A \cos A + 2\operatorname{sen} A \cos(B - C)$

$= 2\operatorname{sen} A[-\cos(B + C) + \cos(B - C)] = -2\operatorname{sen} A(-2\operatorname{sen} B \operatorname{sen} C) = 4\operatorname{sen} A \operatorname{sen} B \operatorname{sen} C$.

d) $\cos^2\alpha = \dfrac{\cos 2\alpha + 1}{2}$ として:

$\cos^2 A + \dfrac{\cos 2B + 1}{2} + \dfrac{\cos 2C + 1}{2} = 1 + \cos^2 A + \cos(B + C)\cos(B - C) = 1 + \cos^2 A - \cos A \cos(B - C)$

$= 1 - \cos A[\cos(B - C) - \cos A] = 1 - \cos A[\cos(B - C) + \cos(B + C)] = 1 - 2\cos A \cos B \cos C$.

182

$A$、$B$、$C$ が三角形の内角である場合、次の関係が成り立つことを示します。

a) $\operatorname{sen} B + \operatorname{sen} C - \operatorname{sen} A = 4\operatorname{sen}\dfrac{B}{2}\operatorname{sen}\dfrac{C}{2}\cos\dfrac{A}{2}$; b) $\cos B + \cos C - \cos A = -1 + 4\cos\dfrac{B}{2}\cos\dfrac{C}{2}\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}$; c) $\cos 2A + \cos 2B + \cos 2C = -1 - 4\cos A \cos B \cos C$; d) $\operatorname{sen}^2 A + \operatorname{sen}^2 B + \operatorname{sen}^2 C = 2(1 + \cos A \cos B \cos C)$; e) $\dfrac{1}{\operatorname{tg} A \operatorname{tg} B} + \dfrac{1}{\operatorname{tg} B \operatorname{tg} C} + \dfrac{1}{\operatorname{tg} C \operatorname{tg} A} = 1$ $\left(A, B, C \ne \dfrac{\pi}{2}\right)$.

デモを見る

練習問題 181 の予備問題を使用します。

a) $2\operatorname{sen}\dfrac{B + C}{2}\cos\dfrac{B - C}{2} - 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{A}{2} = 2\cos\dfrac{A}{2}\left[\cos\dfrac{B - C}{2} - \cos\dfrac{B + C}{2}\right] = 2\cos\dfrac{A}{2} \cdot 2\operatorname{sen}\dfrac{B}{2}\operatorname{sen}\dfrac{C}{2}$.

b) $2\cos\dfrac{B + C}{2}\cos\dfrac{B - C}{2} - \left(1 - 2\operatorname{sen}^2\dfrac{A}{2}\right) = -1 + 2\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\left[\cos\dfrac{B - C}{2} + \cos\dfrac{B + C}{2}\right] = -1 + 4\operatorname{sen}\dfrac{A}{2}\cos\dfrac{B}{2}\cos\dfrac{C}{2}$.

c) $2\cos(A + B)\cos(A - B) + 2\cos^2 C - 1 = -2\cos C\cos(A - B) + 2\cos^2 C - 1 = -1 - 2\cos C[\cos(A - B) + \cos(A + B)] = -1 - 4\cos A \cos B \cos C$.

d) $\operatorname{sen}^2 A + \operatorname{sen}^2 B + \operatorname{sen}^2 C = 3 - (\cos^2 A + \cos^2 B + \cos^2 C) = 3 - (1 - 2\cos A \cos B \cos C) = 2(1 + \cos A \cos B \cos C)$、演習 181d。

e) 年 142、$\operatorname{tg} A + \operatorname{tg} B + \operatorname{tg} C = \operatorname{tg} A \operatorname{tg} B \operatorname{tg} C$。両方のメンバーを $\operatorname{tg} A \operatorname{tg} B \operatorname{tg} C$ (null ではない) で除算すると、要求された関係が得られます。

183

$a + b + c = \dfrac{\pi}{2}$ の場合、次のことを証明します。 a) $\operatorname{tg} a \operatorname{tg} b + \operatorname{tg} b \operatorname{tg} c + \operatorname{tg} c \operatorname{tg} a = 1$; b) $\cos^2 a + \cos^2 b + \cos^2 c - 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 2$。

デモを見る

a) $a + b = \frac{\pi}{2} - c \Rightarrow \operatorname{tg}(a + b) = \operatorname{cotg} c \Rightarrow \dfrac{\operatorname{tg} a + \operatorname{tg} b}{1 - \operatorname{tg} a \operatorname{tg} b} = \dfrac{1}{\operatorname{tg} c} \Rightarrow \operatorname{tg} c(\operatorname{tg} a + \operatorname{tg} b) = 1 - \operatorname{tg} a \operatorname{tg} b$、これは要求された関係です (接線が定義されていると仮定します)。

b) 年 186、$\operatorname{sen}^2 a + \operatorname{sen}^2 b + \operatorname{sen}^2 c + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1$ の場合。各 $\operatorname{sen}^2$ を $1 - \cos^2$: $3 - (\cos^2 a + \cos^2 b + \cos^2 c) + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1$ に置き換えます。これは、要求された関係と同等です。

184

$(\operatorname{sen} 2A, \operatorname{sen} 2B, \operatorname{sen} 2C)$ が等差数列である場合、$(\operatorname{tg}(A + B), \operatorname{tg}(C + A), \operatorname{tg}(B + C))$ でも同じことが起こることを証明してください。

解像度を参照してください

仮説により、$\operatorname{sen} 2B - \operatorname{sen} 2A = \operatorname{sen} 2C - \operatorname{sen} 2B$、つまり、

$$2\operatorname{sen}(B - A)\cos(B + A) = 2\operatorname{sen}(C - B)\cos(C + B).$$

$B - A = (B + C) - (A + C)$ と $C - B = (C + A) - (A + B)$ を書き込み、その差の正弦で展開します。

$$[\operatorname{sen}(B + C)\cos(A + C) - \operatorname{sen}(A + C)\cos(B + C)]\cos(B + A) = [\operatorname{sen}(C + A)\cos(A + B) - \operatorname{sen}(A + B)\cos(C + A)]\cos(C + B).$$

$\cos(A + B)\cos(B + C)\cos(C + A)$で割る:

$$\frac{\operatorname{sen}(B + C)}{\cos(B + C)} - \frac{\operatorname{sen}(C + A)}{\cos(C + A)} = \frac{\operatorname{sen}(C + A)}{\cos(C + A)} - \frac{\operatorname{sen}(A + B)}{\cos(A + B)},$$

つまり、$\operatorname{tg}(B + C) - \operatorname{tg}(C + A) = \operatorname{tg}(C + A) - \operatorname{tg}(A + B)$: 3 つの数値は等差数列になります。

185

$(\operatorname{sen}(a + b - c), \operatorname{sen}(a - b + c), \operatorname{sen}(-a + b + c))$ が等差数列である場合、$(\operatorname{tg} a, \operatorname{tg} b, \operatorname{tg} c)$ でも同じことが起こることを証明してください。

デモを見る

$\alpha = a + b - c$、$\beta = a - b + c$、$\gamma = -a + b + c$とします。仮説は$(\operatorname{sen}\beta - \operatorname{sen}\alpha) + (\operatorname{sen}\beta - \operatorname{sen}\gamma) = 0$です。製品への変換:

$$\operatorname{sen}\beta - \operatorname{sen}\alpha = 2\operatorname{sen}(c - b)\cos a \qquad \operatorname{sen}\beta - \operatorname{sen}\gamma = 2\operatorname{sen}(a - b)\cos c.$$

ロゴ $\operatorname{sen}(c - b)\cos a = \operatorname{sen}(b - a)\cos c$。で割る $\cos a \cos b \cos c$ そして使用して $\operatorname{tg} p - \operatorname{tg} q = \dfrac{\operatorname{sen}(p - q)}{\cos p \cos q}$:

$$\frac{\operatorname{sen}(c - b)}{\cos b \cos c} = \frac{\operatorname{sen}(b - a)}{\cos a \cos b} \;\Longrightarrow\; \operatorname{tg} c - \operatorname{tg} b = \operatorname{tg} b - \operatorname{tg} a.$$
186

$a + b + c = \dfrac{\pi}{2}$なら$\operatorname{sen}^2 a + \operatorname{sen}^2 b + \operatorname{sen}^2 c + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1$であることを証明してください。

解像度を参照してください

$b + c = \frac{\pi}{2} - a$として$\cos(b + c) = \operatorname{sen} a$があります。それから

$1^\circ$ メンバー $= \operatorname{sen}^2 a + \dfrac{1 - \cos 2b}{2} + \dfrac{1 - \cos 2c}{2} + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1 + \operatorname{sen}^2 a - \dfrac{\cos 2b + \cos 2c}{2} + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c$

$= 1 + \operatorname{sen}^2 a - \cos(b + c)\cos(b - c) + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1 + \operatorname{sen}^2 a - \operatorname{sen} a \cos(b - c) + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c$

$= 1 + \operatorname{sen} a[\cos(b + c) - \cos(b - c)] + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1 - 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c + 2\operatorname{sen} a \operatorname{sen} b \operatorname{sen} c = 1$.

187

$f(x) = \cos x - \operatorname{sen} x$ によって与えられる関数 $f\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ の変化を調べます。

解像度を参照してください
$$f(x) = \cos x - \cos\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = -2\operatorname{sen}\frac{\pi}{4}\operatorname{sen}\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = -\sqrt{2}\operatorname{sen}\left(x - \frac{\pi}{4}\right).$$

したがって、$D(f) = \mathbb{R}$、$p = 2\pi$、および $\operatorname{Im}(f) = \left[-\sqrt{2}, \sqrt{2}\right]$ — これは、演習 62 のグラフを確認します。

このインタラクティブな図形を表示するには、JavaScriptを有効にしてください。

188

$f(x) = \operatorname{sen} 2x + \cos 2x$ によって与えられる関数 $f\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R}$ の変化を調べます。

解答を見る

$f(x) = \sqrt{2}\operatorname{sen}\left(2x + \dfrac{\pi}{4}\right)$: $D(f) = \mathbb{R}$, $p(f) = \pi$, $\operatorname{Im}(f) = \left[-\sqrt{2}, \sqrt{2}\right]$

189

関数$f(x) = \dfrac{1 + \operatorname{tg} x}{1 - \operatorname{tg} x}$の周期は何ですか?

解答を見る

$p(f) = \pi$

190

三角形 $ABC$ の角度が関係 $\cos A + \cos B = \operatorname{sen} C$ を証明する場合、その三角形は直角であることを証明します。

解像度を参照してください
$$\cos A + \cos B = \operatorname{sen} C \;\Longrightarrow\; 2\cos\frac{A + B}{2}\cos\frac{A - B}{2} = 2\operatorname{sen}\frac{C}{2}\cos\frac{C}{2} \;\Longrightarrow\; \operatorname{sen}\frac{C}{2}\cos\frac{A - B}{2} = \operatorname{sen}\frac{C}{2}\cos\frac{C}{2}$$

($\cos\frac{A + B}{2} = \operatorname{sen}\frac{C}{2}$ のため)。 $\operatorname{sen}\frac{C}{2} \ne 0$ には $\cos\dfrac{A - B}{2} = \cos\dfrac{C}{2}$ が来ます。

$$A - B = C \;\Rightarrow\; A = B + C = \frac{\pi}{2} \qquad\text{ou}\qquad A - B = -C \;\Rightarrow\; B = A + C = \frac{\pi}{2}.$$
191

三角形 $ABC$ の角度が関係 $\operatorname{sen} 4A + \operatorname{sen} 4B + \operatorname{sen} 4C = 0$ を証明する場合、その三角形は直角であることを証明します。

デモを見る

$2A + 2B = 2\pi - 2C$として$\operatorname{sen}(2A + 2B) = -\operatorname{sen} 2C$があります。それから

$$\operatorname{sen} 4A + \operatorname{sen} 4B + \operatorname{sen} 4C = 2\operatorname{sen}(2A + 2B)\cos(2A - 2B) + 2\operatorname{sen} 2C \cos 2C = 2\operatorname{sen} 2C[\cos 2C - \cos(2A - 2B)].$$

$2C = 2\pi - 2A - 2B$、$\cos 2C = \cos(2A + 2B)$、$\cos(2A + 2B) - \cos(2A - 2B) = -2\operatorname{sen} 2A \operatorname{sen} 2B$など。したがって、合計は $-4\operatorname{sen} 2A \operatorname{sen} 2B \operatorname{sen} 2C$ になります。 null の場合、一部の要素が null です。たとえば、$\operatorname{sen} 2A = 0$ と $0 < 2A < 2\pi$、つまり $2A = \pi$ と $A = \frac{\pi}{2}$ です。

192

$\operatorname{sen} 3A + \operatorname{sen} 3B + \operatorname{sen} 3C = 0$ の関係を証明する角度を持つすべての三角形の角度が $60^\circ$ であることを示します。

デモを見る

$\frac{3(A + B)}{2} = \frac{3\pi}{2} - \frac{3C}{2}$の場合、$\operatorname{sen}\frac{3(A + B)}{2} = -\cos\frac{3C}{2}$と$\operatorname{sen}\frac{3C}{2} = -\cos\frac{3(A + B)}{2}$があります。それから

$$\operatorname{sen} 3A + \operatorname{sen} 3B + \operatorname{sen} 3C = 2\operatorname{sen}\frac{3(A + B)}{2}\cos\frac{3(A - B)}{2} + 2\operatorname{sen}\frac{3C}{2}\cos\frac{3C}{2}$$$$= -2\cos\frac{3C}{2}\left[\cos\frac{3(A - B)}{2} + \cos\frac{3(A + B)}{2}\right] = -4\cos\frac{3A}{2}\cos\frac{3B}{2}\cos\frac{3C}{2}.$$

合計が null の場合、$\cos\frac{3A}{2} = 0$ など、一部の係数が null になります。 $0 < \frac{3A}{2} < \frac{3\pi}{2}$ の場合は $\frac{3A}{2} = \frac{\pi}{2}$、つまり $A = \frac{\pi}{3} = 60^\circ$ のみとなります。